Press "Enter" to skip to content

Odkwaszanie organizmu – na czym polega i czy warto to zrobić?

“Zakwaszony organizm to chory organizm” – tak przynajmniej twierdzą zwolennicy diet alkalizujących. Producenci suplementów lub urządzeń alkalizujących wodę prześcigają się w formułowaniu nowych tez dotyczących wpływu diety zakwaszającej na nasze zdrowie. Zaczynają od tych najprostszych: bóle głowy, złe samopoczucie i brak energii, aby na koniec trochę postraszyć czytelnika i uzmysłowić mu, że “złe” jedzenie może prowadzić do wielu poważnych chorób, np. niewydolności nerek. W całej tej nagonce łatwo się pogubić i dać nabrać. Oczywiście w każdej informacji, jak bzdurna by ona nie była, istnieje ziarnko prawdy, które postaramy się odkopać w poniższym wpisie.

detoxyn

Spis treści

  1. Kwasowość, zasadowość – co to w ogóle znaczy?
  2. Równowaga kwasowo-zasadowa – czym jest i jak działa?
  3. Produkty kwaso- i zasadotwórcze
  4. Czy dieta ma znaczenie?
  5. Sposoby na odkwaszenie organizmu
  6. Podsumowanie

Kwasowość, zasadowość – co to w ogóle znaczy?

Aby zrozumieć podstawy podstaw cofniemy się na chwilę na lekcję chemii ze szkoły podstawowej. Każdy z nas pamięta poziomą oś, na której oznaczono po środku liczbę 7 (fot.1). Mowa tutaj o skali pH, w której 7 jest przypisana substancjom neutralnym. Po lewej stronie, czyli dla pH mniejszego od 7, mamy do czynienia z kwasami, po prawej zaś stronie – z zasadami. Wiemy już zatem, że substancja może mieć odczyn kwaśny, zasadowy lub neutralny, a to, czy coś jest lekko kwasowe lub lekko zasadowe w całym wywodzie nie będzie mieć znaczenia, więc naszej osi nie musimy dalej dzielić.

kwasowość zasadowość
fot.1

Teraz należy przenieść się do nieco bardziej wymagającego poziomu nauczania – liceum bądź szkoły wyższej. Pojawia się tutaj pojęcie pH organizmu. Poszczególne narządy w naszym ciele różnią się między sobą środowiskiem, jakie w nich panuje. Niskie pH (kwasowe) obserwujemy np. w żołądku czy wydzielinie pochwy, nawet skóra ma kwaśne pH. Odczyn zasadowy ma natomiast chociażby żółć czy wydzielina trzustki. Widzimy zatem, że pH jest względnie stałe i charakterystyczne dla danych płynów/narządów – mówimy o stanie homeostazy, czyli równowagi. Za jej zachowanie odpowiada szereg mechanizmów, który u zdrowego człowieka działa bez zarzutu.

Mówiąc natomiast o “zakwaszeniu” organizmu mamy często na myśli zmiany we krwi i płynie śródmiąższowym. Mają one pH w granicach 7,35-7,45 i wszelkie wahania poniżej lub powyżej tych wartości mogą być groźne dla zdrowia a nawet życia człowieka. Dlatego tak ważna jest równowaga kwasowo-zasadowa. W jej utrzymaniu biorą udział takie mechanizmy, jak system buforów krwi i tkanek (wodorowęglanowy, hemoglobinianowy, białczanowy i fosforanowy).

Równowaga kwasowo-zasadowa – czym jest i jak działa?

W organizmie rzeczywiście może dojść do sytuacji kwasicy lub zasadowicy. Obie zmiany mają po dwa podtypy – wyróżniamy kwasicę lub zasadowicę oddechową i metaboliczną.

Kwasica oddechowa ma miejsce wówczas, gdy zaburzone zostanie wydalanie dwutlenku węgla przez płuca, np. w przypadku, gdy pacjent cierpi na niewydolność krążeniowo-oddechową. Rośnie wtedy ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla we krwi. Mechanizmem kompensacji jest m.in. wzrost stężenia we krwi wodorowęglanów. Kwasica metaboliczna powstaje natomiast, gdy to we krwi nagromadzają się kwaśne produkty przemiany materii, np. ketokwasy czy mocznik. Wtedy pomocą służy większa częstotliwość oddechów, aby pozbyć się nadmiaru CO2.

równowaga kwasowo-zasadowa

Zasadowica to odwrócenie opisanych wyżej sytuacji. Przy oddechowej mamy do czynienia z przyspieszonym oddechem, przy metabolicznej ze zwiększonym stężeniem wodorowęglanów i utratą jonów wodorowych oraz potasu, np. w skutek wymiotów czy biegunek.

Powyższe przykłady są dość ekstremalne i pokazują, że dieta “zasadotwórcza” i jej rzekoma poprawa samopoczucia nijak ma się do tych poważniejszych zaburzeń funkcjonowania organizmu, gdzie warunkiem odwrócenia sytuacji są sprawne mechanizmy regulacyjne lub odpowiednie działania ze strony lekarzy.

Produkty kwaso- i zasadotwórcze

Sprawa z żywnością jest dość skomplikowana. Istnieje podział na produkty kwasowe i zasadowe, ale lista ta różni się w zależności od widzimisię autora. Istnieje jednak pewien parametr, który być może pozwoli na rozwianie wątpliwości w tej kwestii.

Mowa o współczynniku PRAL, czyli Potential Renal Acid Load, który został stworzony na podstawie wpływu spożycia poszczególnych produktów na odczyn pH moczu, a tym samym na potencjalną zdolność do obciążania nerek kwasami. Uwzględnia on zawartość w żywności magnezu, fosforu, potasu, wapnia i białek. Ujemna wartość PRAL oznacza dla nas, że produkt ma właściwości zasadotwórcze, a dodatni – kwasotwórcze.

Uczeni podają, że aby utrzymać prawidłowe pH moczu należy dziennie przyjmować produkty o łącznej sumie PRAL od 60 do –10. W praktyce nie oznacza to wcale, że musimy stosować coś w stylu “diety odkwaszającej”.

detoxyn

Jak wygląda podział produktów na te z dodatnim i ujemnym współczynnikiem? Produkty zasadotwórcze to niemal wszystkie warzywa i owoce oraz ich przetwory, miód, cukier, margaryna i oleje roślinne, kawa i alkohol, soja i produkty z niej wytwarzane. Produkty kwasotwórcze natomiast to mięso, ryby i nabiał, masło, produkty zbożowe, jaja, coca-cola i orzechy. Z ciekawszych obserwacji warto dodać, że cukier i miód oraz mleko są bliższe 0, więc ich potencjał zasado- lub kwasotwórczy jest niewielki.

Czy dieta ma znaczenie?

Skoro żywność rzeczywiście może zakwaszać lub odkwaszać, to czy istnieje jakiś sposób na “odkwaszenie” organizmu? Jeśli będziemy na to patrzeć w sposób 0-1 to zdecydowanie nie.

Dieta wpływa na zmianę pH krwi w stopniu niemal niezauważalnym – może je podwyższać lub obniżać o zaledwie 0,01-0,02. Dużo większe zmiany obserwujemy w moczu (ok. 1), ale pomiar jego pH nie musi mówić tak naprawdę nic o naszej diecie.

dieta a ph organizmu

Prawdą jest, że dieta obfitująca w produkty kwasotwórcze może przyczyniać się do większego ryzyka tworzenia się kamieni nerkowych. Ale z drugiej strony mamy taki szpinak czy rabarbar, które co prawda działają alkalizująco, ale ich nadmierne spożycie także prowadzi do kamicy szczawianowej. Oczywiście jest to duże uproszczenie, ale pokazuje, że nic tak naprawdę nie jest tylko czarne i tylko białe. Nadmiar żywności o wysokim PRAL zwiększa również ryzyko nadciśnienia, bowiem dostarczamy mało potasu.

Dieta bogata w produkty zakwaszające może także zwiększać ryzyko wielu innych chorób. Badania pokazują, że obecność żywności o wysokim PRAL może przyczyniać się do rozwinięcia insulinooporności czy cukrzycy typu 2.

W kontekście nowotworów również pojawia się wiele spekulacji, ale pozostają one tylko spekulacjami. Gdyż badań na ten temat jak na razie nie ma.

Dużo szumu narosło także wokół osteoporozy, bo przecież dieta zakwaszająca wypłukuje z kości wapń. Nie trzeba szukać badań stricte poświęconych wpływowi produktów kwasotwórczych, bowiem doskonałym przykładem na nieprawdziwość tezy są weganie, którzy gęstość mineralną kości mają o 6% mniejszą od wszystkożerców. I co z tego? Kilka akapitów wyżej znajdziemy informację, że produkty roślinne są zasadotwórcze, czy jak wolimy – odkwaszające. O wapń też możemy być spokojni – dieta kwasotwórcza to dieta bogata w białko, a ten zwiększa wchłanianie wapnia na tyle dobrze, że jego nadmiar po prostu jest usuwany. Nie pochodzi on z kości, co wykazały badania izotopowe.

Sposoby na odkwaszenie organizmu

Doszliśmy do wniosku, że dieta nie wpływa na zakwaszenie bądź alkalizację organizmu, a dokładniej mówiąc nie wpływa w taki sposób, jakbyśmy tego sobie życzyli. A co z dobrym samopoczuciem po zastosowaniu diety odkwaszającej?

Problem leży zupełnie gdzie indziej. Gdy prześledzimy listę produktów kwaso- i zasadotwórczych widzimy jedną bardzo ważną rzecz – z produktów o wysokim PRAL zdrowej diety nie ułożymy, bo brakuje wśród nich tych najważniejszych, czyli warzyw i owoców. Zgodnie z zaleceniami powinniśmy ich spożywać minimum 500 gramów, najlepiej, aby połowę talerza stanowiły właśnie produkty roślinne.

Zatem dieta odkwaszająca nie będzie niczym innym, jak dietą opartą o wysokie spożycie warzyw i owoców. Produkty te to prawdziwa bomba witaminowa, bogata w składniki mineralne, polifenole i inne substancje aktywne. Jeśli wcześniej nie jedliśmy ochoczo “zieleniny”, efekty poprawy zdrowia i samopoczucia mogą być widoczne.

zielone warzywa

Inną sprawą jest natomiast zbytnie demonizowanie produktów kwasotwórczych. Jeśli nie będziemy ich spożywać, to możemy nabawić się innych dolegliwości. Już sama alkalizacja moczu nie będzie korzystnie wpływać na stan układu moczowo-płciowego (choć przypominamy, że dieta nie musi odgrywać w zmianach pH moczu żadnej roli). Wśród pokarmów o dodatnim PRAL mamy chociażby orzechy, które są bogate w wielonienasycone kwasy tłuszczowe i wpływają na organizm prozdrowotnie. Znajdziemy tam również fermentowane produkty mleczne, wspierające mikrobiom i układ odpornościowy. Z kolei ujemny PRAL ma np. cukier, którego w zdrowej diecie nie chcielibyśmy widywać zbyt często.

Jeśli więc boimy się, że jemy zbyt dużo “kwaśnego”, a kolejne przeczytane artykuły wpędzają nas tylko w dodatkowe obawy, możemy zastosować prosty zabieg – spróbujmy zastąpić 1/3 tego co jemy warzywami, a w mniejszym stopniu owocami. Możemy postawić też na dietę wegańską, nie rezygnujmy jednak z orzechów i strączków, bo to ważne źródło tłuszczów i białek. Jedzmy 4-5 posiłków dziennie, w równych odstępach, zrezygnujmy z produktów przetworzonych i tych bogatych w węglowodany proste, o wysokim IG i w tłuszcze nasycone. Gdy zamienimy stołowanie się na mieście na zdrowe posiłki w domu, zauważymy efekty lepsze niż na najbardziej niesamowitych “dietach-cud”. Najważniejsza jest równowaga, więc po prostu nie przesadzajmy ze spożywaniem produktów z żadnej z grup.

detoxyn

Alkalizatory wody lub gotową alkalizowaną wodę polecamy tylko w przypadku, gdy ktoś ma za dużo pieniędzy.

Podsumowanie

Nie istnieją żadne naukowe dowody, że dieta alkaliczna wpływa w jakikolwiek sposób korzystnie na zdrowie. Często jej zalecenia są na tyle drastyczne, że szybko wpędzamy się w niedobory żywieniowe. Dlatego jak ze wszystkim ważny jest umiar. Wiemy już, że dieta nie zakwasza, ani nie alkalizuje w istotny sposób, a my powinniśmy korzystać z produktów z obu grup, aby nasze żywienie było jak najbardziej zdrowe i zbilansowane. Produkty odkwaszające nie są lepsze od kwasotwórczych, ale powinniśmy spożywać więcej warzyw i owoców. Produkty o dodatnim PRAL nie są niezdrowe, ale nie powinniśmy przesadzać z ilością czerwonego mięsa i innych, bogatotłuszczowych produktów odzwierzęcych.

Zamiast szukać kolejnych cudownych sposobów na poprawę zdrowia, zacznijmy od podstaw i zmieńmy podstawowe przyzwyczajenia na lepsze i zdrowsze. Po prostu uwierzmy w zdrową dietę.


Źródła:

  1. Kokot F., Franek E.: Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013
  2. Fenton T. R., Huang T.: Systematic review of the association between dietary acid load, alkaline water and cancer. BMJ Open 2016; 6: e010438. doi:10.1136/ bmjopen-2015-010438
  3. Schwalfenberg G. K.: The Alkaline Diet: Is There Evidence That an Alkaline pH Diet Benefits Health? Journal of Environmental and Public Health. 2012; 7: doi:10.1155/2012/72763
  4. Adeva M. M., Suto G.: Diet – induced metabolic acidosis. Clin Nutr. 2011; 30(4): 416 – 421
  5. Remer T., Manz F.: Potential renal acid load of foods and its influence on urine pH. J Am Diet Assoc. 1995, 95(7): 791 – 797
  6. Buclin T., Cosma M., Appenzeller M i wsp.: Diet acids and alkalis influence calcium retention in bone. Osteoporos Int 2001;12:493–9.
  7. Remer T.: Influence of diet on acid – base balance. Semin Dial. 2000, 13(4): 221 – 226
  8. Deriemaeker P., Aerenhouts D., Hebbelinck M., Clarys P.: Nutrient based estimation of acid-base balance in vegetarians and non – vegetarians. Plant Foods Hum Nutr. 2010; 65(1): 77 – 82
  9. Reddy S. T., Wang C. Y., Sakhaee K. i wsp.: Effect of low-carbohydrate high-protein diets on acid-base balance, stone-forming propensity, and calcium metabolism. American Journal of Kidney Diseases. 2002; 40, no. 2, pp. 265– 274, 2002
  10. Williams RS, Kozan P, Samocha-Bonet D. The role of dietary acid load and mild metabolic acidosis in insulin resistance in humans. Biochimie. 2016;124:171–177.
  11. Remer T.: Influence of diet on acid-base balance. Seminars in Dialysis 2000; 13 (4): 221–226

Ranking tabletek na odchudzanie
ZacznijOdNowa
ZacznijOdNowa

View all posts

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

ZaczijOdNowa.com.pl | Zakaz kopiowania treści